Çocuğunuzun Yerine mi Yaşıyorsunuz?
Özgüvenli Çocuklar İçin “Sınır” ve “Sorumluluk”
Her ebeveyn çocuğunun en iyi şartlarda yaşamasını, üzülmemesini ve hata yapmamasını ister. Ancak bazen bu koruma arzusu, farkında olmadan çocuğun kendi yolunu yürümesine engel olabilir. Eğer çocuğunuzun ödevlerini siz yapıyor, çantasını her sabah siz hazırlıyor ve onun adına kararları çoğu zaman siz veriyorsanız; istemeden de olsa onun özgüveninden çalıyor olabilirsiniz. Peki, nerede durmalı ve ne zaman geri çekilmelisiniz?
Helikopter Ebeveynlik: Sevgi mi, Kontrol mü?
Günümüzde “iyi ebeveynlik” kavramı, çocuğun etrafında sürekli dolaşmakla karıştırılabiliyor. Çocuğun önüne çıkan her engeli ortadan kaldıran ebeveynler, farkında olmadan şu mesajı verir:
“Sen kendi başına başaramazsın, ben olmazsam işler yolunda gitmez.”
Dışarıdan bakıldığında ilgili ve fedakâr görünen bu tutum, uzun vadede çocuğun sorumluluk alma ve problem çözme becerilerini zayıflatır.
Özgüven, Başarıyla Değil Mücadeleyle Gelişir
Bir çocuğun özgüveni, her şeyi doğru yapmasından değil; zorlandığında yeniden deneyebildiğini görmesinden beslenir.
Sorumluluk Vermek
Çocuğun yaşına uygun görevleri (odasını toplamak, çantasını hazırlamak, sofraya yardım etmek) onun yerine yapmak, yetkinlik duygusunu elinden alır.
Hata Yapma Hakkı
Hata yapmasına izin verilmeyen çocuk, öğrenme fırsatını da kaybeder. Unutulan bir ödev ya da yerine getirilmeyen bir sorumluluğun doğal sonucu, hayatın en kalıcı öğretmenlerinden biridir.
Kendi Ebeveynlik Tarzınızı Gözden Geçirin
Aşağıdaki durumlardan kaçı size tanıdık geliyor?
- Çocuğum sıkılmasın diye ödevlerini bazen ben tamamlıyorum.
- Arkadaşlarıyla yaşadığı her sorunda hemen müdahale ediyorum.
- Sabahları okul çantasını hâlâ ben hazırlıyorum.
- Kıyafet, yemek veya hobi seçimlerinde kararları genellikle ben veriyorum.
Eğer çoğuna “evet” diyorsanız, çocuğunuzun sorumluluk alanına farkında olmadan fazla giriyor olabilirsiniz.
Kurtarıcı Değil, Rehber Olmak: 3 Temel Adım
1. Sorumluluğu Devredin
Çocuğunuzun yapabileceği hiçbir işi onun yerine üstlenmeyin. Başlangıçta işler eksik ya da yavaş ilerleyebilir; bu sürecin doğal bir parçasıdır.
2. Sınırları Netleştirin
Sınırlar ceza değil, güven alanıdır. Kimin hangi sorumluluktan sorumlu olduğu netleştiğinde, ev içi çatışmalar azalır.
3. Çözüm Sunmayın, Düşünmesine Alan Açın
Bir sorunla geldiğinde “Bunu şöyle yapmalısın” demek yerine,
“Bu durum seni zorlamış gibi görünüyor, sence nasıl ilerleyebilirsin?”
sorusuyla çocuğun kendi çözümünü bulmasına destek olun.
Yol Danışmanlık Notu
Çocuğunuzla aranızdaki sınırları belirlemekte zorlanıyor, kendinizi sürekli onun sorumluluklarını üstlenmiş halde buluyor ya da bu durumun aile içinde gerginliğe dönüştüğünü hissediyorsanız; aile danışmanlığı süreci ebeveyn-çocuk ilişkisinin yeniden dengelenmesine yardımcı olabilir.
Bu süreç, çocuğunuzun kendi ayakları üzerinde durmasını desteklerken sizin de ebeveynlik yükünüzü hafifletir.